Rusza VI etap cyfryzacji zabytków Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej

Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej rozpoczyna szósty etap wieloletniego programu digitalizacji swoich najcenniejszych zbiorów. Projekt stanowi konsekwentną kontynuację programów Ministra Kultury z serii Kultura Cyfrowa realizowanej nieprzerwanie od 2020 roku. Gnieźnieńska instytucja, będąca kustoszem dziedzictwa pierwszej stolicy Polski, stawia przed sobą jasne cele. Są nimi zabezpieczanie, profesjonalne opracowywanie oraz udostępnianie narodowych dóbr kultury kolejnym pokoleniom. W ramach obecnej edycji cyfrowe życie zyska kolejnych 69 unikalnych zabytków ruchomych.

Finansowe fundamenty i misja muzealników.

Przedsięwzięcie zostało dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Cyfrowa. Rządowe wsparcie pokryło prawie 80% kosztów całego projektu. Pozostałą część kwoty jako wkład własny zabezpieczyła Archidiecezja Gnieźnieńska. Łączny koszt realizacji obecnego programu wynosi 167 tys. zł.

Dla muzealnika to doskonała okazja do wdrożenia niezwykle dokładnych form dokumentacji. Nowoczesne technologie dają pewność, że bezcenne obiekty zostaną precyzyjnie skatalogowane i uchronione przed bezwzględnym upływem czasu. Dotychczasowe pięć etapów projektu zaowocowało udaną cyfryzacją 176 obiektów. Obecna faza płynnie rozwija te działania. Wykorzystuje ona wypracowane wcześniej standardy oraz istniejącą infrastrukturę techniczną strony internetowej Muzeum.

Dwie wyjątkowe kolekcje: od gotyckiej snycerki po sarmacki kult śmierci.

Selekcja obiektów do obecnego etapu prac nie była dziełem przypadku. Została poprzedzona głęboką analizą potrzeb konserwatorskich, badawczych i edukacyjnych. Wyodrębniony zbiór 69 zabytków cechuje się wyjątkową spójnością tematyczną. Obejmuje on dwie kluczowe grupy:

1. Rzeźba gotycka i nowożytna (14 obiektów)

Są to wybitne dzieła snycerskie o fundamentalnym znaczeniu dla historii sztuki w Polsce. Reprezentują one najwyższy poziom artystyczny dawnych warsztatów rzeźbiarskich działających na terenie Wielkopolski.

2. Portrety trumienne i heraldyka (55 obiektów)

To unikatowy w skali całej Europy zespół zabytków bezpośrednio związany z polską kulturą sarmacką oraz staropolską obrzędowością pogrzebową z XVII i XVIII wieku. Kolekcja ta stanowi bezcenne źródło wiedzy o potężnych rodach tworzących historię regionu i dawnej Rzeczypospolitej, takich jak Działyńscy, Radomiccy czy Gniazdowscy.

Technologia w służbie historii: Skanowanie 3D i fotografia giga pikselowa.

W tym etapie projektu tradycyjna fotografia dwuwymiarowa okazała się niewystarczająca. Zdecydowaliśmy się na zastosowanie innowacyjnych technologii dopasowanych do specyfiki chronionych obiektów.

Trójwymiarowe „cyfrowe bliźniaki”: Przestrzenna natura 14 zabytkowych rzeźb wymaga ujęcia z wielu stron, ponieważ klasyczne zdjęcia spłaszczają detal. Skanowanie 3D pozwoli stworzyć idealne, cyfrowe kopie rzeźb. Naukowcy będą mogli wirtualnie „obracać” obiekty i analizować strukturę fałd szat, techniki snycerskie oraz niewidoczne na co dzień partie odwrocia, które często kryją sygnatury mistrzów.

Fotografia gigapikselowa dla sarmackich portretów: Portrety trumienne malowane techniką olejną na blasze są wyjątkowo podatne na korozję i zmiany mikroklimatu. Ich digitalizacja ma charakter ratunkowy. Zdjęcia o ultrawysokiej rozdzielczości pozwolą badaczom, kostiumologom i genealogom dostrzec niuanse niedostępne dla ludzkiego oka – od detali staropolskich strojów i biżuterii, aż po skomplikowaną symbolikę heraldyczną.

Muzeum otwarte 24/7.

Głównym celem projektu jest całkowite zniesienie barier w dostępie do narodowego dziedzictwa. Wiele z wytypowanych dzieł sztuki ze względu na swoją delikatną strukturę spoczywa w zamkniętych magazynach. Inne eksponowane na wystawie stałej w Muzeum, chociaż umożliwiają bliską obserwację, to nie od każdej strony. Cyfryzacja skutecznie wyprowadza te obiekty z cienia. Projekt realizuje ideę „muzeum otwartego”, niosąc za sobą szereg korzyści:

Dla naukowców i pasjonatów: Swobodny dostęp do unikalnych materiałów źródłowych z dowolnego miejsca na świecie o każdej porze.

Dla edukacji i tożsamości: Gotowe, cyfrowe narzędzia dydaktyczne dla nauczycieli. Portrety trumienne idealnie zilustrują lekcje o sarmatyzmie, a rzeźby przybliżą duchowość średniowiecza. Wszystkie zasoby zostaną wzbogacone o specjalistyczne opisy oraz audiodeskrypcję dla osób z niepełnosprawnościami.

Dla osób z ograniczeniami: Brak barier architektonicznych i geograficznych – dostęp do kultury staje się w pełni powszechny.

Zaawansowana dystrybucja danych w sieci.

Proces nie kończy się na zwykłym umieszczeniu plików w internecie. Wszystkie nowo zdigitalizowane obiekty zostaną opublikowane w dedykowanym, cyfrowym repozytorium pod adresem https://cyfrowezbiory.wzgorzelecha.pl/. Portal ten opiera się na stabilnej i nowoczesnej infrastrukturze serwerowej. Gwarantuje ona płynne i szybkie ładowanie nawet bardzo dużych plików z modelami 3D. Ponadto strona zostanie wyposażona w profesjonalne narzędzia programistyczne dla zewnętrznych systemów. Zastosowanie zaimplementowanego API w standardzie REST oraz protokołu komunikacji w standardzie OAI-PMH pozwoli na łatwą integrację gnieźnieńskiego repozytorium z międzynarodowymi bazami danych. Przełoży się to bezpośrednio na globalną promocję polskiego dziedzictwa kulturowego.