Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Czwartek, 29 lutego 2024
Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil
pochmurno
8°C
Powróć do: Atrakcje

Cmentarz Żydowski w Trzemesznie

 

Cmentarz żydowski w Trzemesznie znajduje się na pograniczu miasta z sołectwem Zieleń, przy ul. Orchowskiej. We wrześniu 2023 roku na terenie cmentarza odbyła się uroczystość otwarcia lapidarium, było to zwieńczenie wielomiesięcznej pracy społeczników wspieranych przez Gminę Trzemeszno w procesie przywracania pamięci o społeczności żydowskiej w Trzemesznie.  Z odnalezionych fragmentów macew, na cmentarzu powstało lapidarium oraz pomnik. 

Pomnik został wzniesiony na miejscu byłego domu przedpogrzebowego. Jest wykonany z pojedynczych części macew, wzmocniony  kostką granitową. Od frontu widnieje tabliczka z oznaczeniem cmentarza ufundowana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie.

Lapidarium urzeczywistnia postulowaną ideę powrotu macew na teren cmentarza. Stanowi ono ekspozycję 21 w większości kompletnych płyt nagrobnych, które starannie wyczyszczono i zespolono do pierwotnego wyglądu. Macewy są umieszczone na alei pomiędzy dwoma rzędami drzew, która najprawdopodobniej stanowi pozostałość ścieżki cmentarnej.
Prace wykonano wiosną 2023 r. w większości systemem gospodarczym przy wsparciu grupy społeczników. 

Cmentarz żydowski w Trzemesznie

Cmentarz żydowski w Trzemesznie założono nie później niż w latach 30. XIX wieku. Istnieje prawdopodobieństwo, że powstał w przybliżonym czasie, co synagoga. W monografii miasta Dzieje Trzemeszna pod redakcją prof. Czesława Łuczaka wspomniana jest informacja o wybudowaniu w 1810 r. synagogi. Jest ona istotna dla umiejscowienia w czasie daty powstania cmentarza żydowskiego. Niewykluczone, że do założenia cmentarza doszło w następstwie rozporządzenia króla Prus z 24 maja 1814 r., nakazującego tworzenie własnych miejsc pochówku rodzinom żydowskim mieszkającym dalej niż o milę od cmentarza. 

Najstarszym dokumentem poświadczającym jego istnienie jest mapa Trzemeszna z 1835-1836 r., gdzie zaznaczony jest już jako „Jud. Kirchhof”. Początkowo cmentarz obejmował tylko jedną z dwóch obecnych działek, obejmujący dość stromy pagórek. W późniejszych latach, wraz z rozwojem liczebnym społeczności żydowskiej, dokupiono drugą działkę, u podnóża pagórka.  Zachowało się jedno zdjęcie z jesieni 1939 r., na którym widać fragment cmentarza ogrodzonego drewnianym płotem. Najstarsze dokumenty dotyczące zgonów mieszkańców Trzemeszna wyznania mojżeszowego pochodzą z księgi metrykalnej z 1832 r.

Społeczność żydowska w Trzemesznie

Historia społeczności żydowskiej w Trzemesznie liczy ok. 150 lat. Pierwsi Żydzi osiedlili się tutaj na przełomie XVIII i XIX wieku. Już w latach 1809–1810 zawiązała się gmina, o czym świadczy budowa pierwszej synagogi przy ul. Bóżnicowej - obecnie Marii Konopnickiej. Stanowiła ona element zespołu budynków gminy żydowskiej, do którego należały także mykwa, szopa, dom grabarza, wozownia oraz ogród. Istniała także szkoła żydowska. Po pożarze w 1885 r. na miejscu pierwotnej synagogi powstała nowa, murowana.

W 1831 r. w Trzemesznie mieszkało 130 Żydów, a do 1857 liczba ta wzrosła do 420 osób. Połowa XIX w. stanowiła szczytowy okres ich liczebności, która następnie stopniowo malała. Przede wszystkim wskutek migracji do większych ośrodków. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 1919–1921,znaczna część społeczności żydowskiej wyjechała do Niemiec. Według spisu z 1921 r. w mieście było już tylko 37 osób wyznania mojżeszowego. W latach 30. XX w. ostatecznie rozwiązano gminę żydowską i włączono ją do gminy w Inowrocławiu. 

Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 r. trzemesznianie stawiali opór okupantowi. Obrońców Trzemeszna, w tym dwóch Żydów, Niemcy rozstrzelali 5 października 1939 r. w wąwozie w miejscowości Kocin.  Grupę Żydów zesłano do obozu przejściowego w Gnieźnie i getta w Piotrkowie Trybunalskim. Już na początku okupacji Niemcy rozebrali synagogę i zniszczyli cmentarz. Nagrobki posłużyły jako krawężniki do budowy dróg i chodników.

Więcej na temat cmentarza jak i społeczności żydowskiej w Trzemesznie można uzyskać na stronie www.zydzi-trzemeszno.pl  lub na profilu fb Cmentarz Żydowski w Trzemesznie. Osoby zainteresowane zwiedzaniem cmentarza mogą kontaktować się z Urzędem Miejskim Trzemeszna z Referatem Spraw Obywatelskich tel. 61 4154 305 wew. 46 lub 509 037 772. 

DO GÓRY
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.